• SỰ SỐNG (J. LOCKE, 1689 ; C. BERNARD, 1878)
    Thể loại: Bài dịch

    Trái với nhóm tác giả nỗ lực định nghĩa «sự sống» như đối tượng của khoa sinh học, cũng có những nhà khoa học và triết gia từ chối xem một định nghĩa chính xác về ý niệm này là không thể làm được hoặc vô ích. Dưới đây là hai trích đoạn biểu đạt khuynh hướng trên...

    Xem tiếp >>
  • CHIỀU KÍCH THỜI GIAN TRONG SINH HỌC (F. MEYER, 1967)
    Thể loại: Bài dịch

    Ý niệm « lịch sử tự nhiên» không đề cập đến bất kỳ loại nghiên cứu lịch sử nào theo nghĩa hiện nay của từ này. Thế nhưng sinh học tích hợp vào cách tiếp cận của nó một kích thước lịch sử trọn vẹn...

    Xem tiếp >>
  • SỰ SỐNG (ARISTOTELÊS, khg 335-323 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Như vậy, ta đặt như điểm khởi đầu cho cuộc điều tra của chúng ta rằng sự sống chính là cái phân biệt vật sinh động với vật bất động. Nhưng từ sự «sự sống» có nhiều nghĩa, và chỉ cần một trong các nghĩa này được thể hiện nơi một chủ thể là chúng ta có thể nói rằng nó sống [là một sinh vật]...

    Xem tiếp >>
  • SEMMELWEIS VÀ BỆNH SỐT HẬU SẢN (C. HEMPEL, 1966)
    Thể loại: Bài dịch

    Ignace Semmelweis, một y sĩ gốc Hung, làm việc tại Bệnh viện Đa khoa Wien từ năm 1844 đến 1848. Như y sĩ thuộc một trong hai khu sản khoa – đầu tiên – của bệnh viện, ông điên đầu khi thấy một tỷ lệ sản phụ cao bị lây nhiễm căn bệnh nghiêm trọng...

    Xem tiếp >>
  • Ý NIỆM LỖI TRONG Y HỌC (G. CANGUILHEM, 1966)
    Thể loại: Bài dịch

    Việc đưa khái niệm lỗi (erreur) vào bệnh lý là một sự kiện có tầm quan trọng lớn, vừa bởi sự đột biến mà nó biểu hiện (hơn là mang lại) trong thái độ của con người trước trạng thái bệnh, vừa bởi cái quy chế mới mà nó giả định đã được thiết lập trong quan...

    Xem tiếp >>
  • VĂN BẢN VÀ SỰ KIỆN TRONG LỊCH SỬ Y HỌC (C. DAREMBERG, 1870)
    Thể loại: Bài dịch

    Chính văn bản là yếu tố tạo thành cơ thể của sử học. Thật vậy, làm thế nào chúng ta có thể viết lịch sử của một khoa học với các văn bản không chính xác, khi nghĩa đen của từ cũng chưa được xác định...

    Xem tiếp >>
  • TÍNH MỤC ĐÍCH TRONG SINH HỌC (J. MONOD, 1970 & 1977)
    Thể loại: Bài dịch

    Quyển Le Hasard et la Nécessité của Jacques Monod được xuất bản năm 1970. Sự sâu sắc, tính mới mẻ của khái niệm, văn phong của tác giả... đã tạo ra nhiều phản ứng trái ngược quyết liệt, khiến ông phải trở lại một số luận điểm căn bản của tác phẩm trong một bài viết tay khoảng 10 trang...

    Xem tiếp >>
  • TÍNH MỤC ĐÍCH TRONG SINH HỌC (F. JACOB, 1974)
    Thể loại: Bài dịch

    Mặc dù được biểu đạt một cách hiển nhiên trong sự phát triển của phôi, hay trong hành vi của động vật chẳng hạn, tính mục đích này từ lâu vẫn là con vật đáng ghét nhất, nếu không muốn nói là nỗi xấu hổ[2] của nhiều nhà sinh học. Theo tôi, điều này có ít nhất hai lý do...

    Xem tiếp >>
  • TÍNH MỤC ĐÍCH TRONG SINH HỌC (E. GOBLOT, 1922)
    Thể loại: Bài dịch

    Edmond Goblot không tin ta có thể nghiên cứu Sinh học mà không cần tới ý tưởng mục đích. Nhưng ở đây, ý tưởng này đòi hỏi một quan niệm thực chứng, không đối kháng với quyết định luận hoặc quan hệ nhân quả, nói tóm tắt là một thứ quan hệ nhân quả có định hướng về những lợi thế nhất định...

    Xem tiếp >>
  • Ý TƯỞNG CHỈ ĐẠO TRONG SINH THỂ (C. Bernard, 1865)
    Thể loại: Bài dịch

    Sự sống là gì? Thế nào là một sinh thể? Theo Claude Bernard, sự sống  là sự sáng tạo, và một sinh thể trước hết, theo ngôn từ của ông, là cái ý tưởng chỉ đạo sự hình thành của một sinh thể, một ý tưởng xác định, thể hiện vừa yếu tính của sự sống, vừa bản chất của sinh vật. 

    Xem tiếp >>
  • TÍNH MỤC ĐÍCH TRONG SINH HỌC (C. BERNARD, 1865)
    Thể loại: Bài dịch

    Phải chấp nhận tính mục đích trong sinh học chăng, và phải quan niệm nó như thế nào? Theo Claude Bernard, tính mục đích không đối lập với quyết định luận, nhưng trong sinh học, ta phải quan niệm một thứ thuyết quyết định phức tạp, cho một «tập hợp hiện tượng hài hòa»...

    Xem tiếp >>
  • SỰ TƯƠNG TÁC SINH LÝ VÀ VĂN HÓA (F. JACOB, 1981)
    Thể loại: Bài dịch

    Mọi đứa bé bình thường đều có, ngay từ lúc mới sinh ra, cái khả năng trưởng thành trong bất kỳ cộng đồng nào, nói bất kỳ ngôn ngữ nào, chấp nhận bất kỳ tôn giáo hay bất kỳ quy ước xã hội nào.

    Xem tiếp >>
  • NGUYÊN NHÂN MỤC ĐÍCH (ARISTOTELÊS, khg 335-323 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Hơn nữa, chúng ta đều thấy, có nhiều nguyên nhân khác nhau cho mọi chuyển biến trong tự nhiên, như nguyên nhân mà sự chuyển biến nhắm tới (nguyên nhân cuối cùng) và nguyên nhân từ đó nó xảy ra (nguyên nhân khởi động)...

    Xem tiếp >>